Len zwyczajny (Linum usitatissimum) jest gatunkiem rośliny jednorocznej, należącym do rodziny lnowatych (Linaceae). Jego najbardziej prawdopodobnym przodkiem jest len dwuletni (Linum Bienne), który charakteryzuje się taką samą liczbę chromosomów (2n=30), podobnej grubości łodygą i identycznie pękającymi torebkami nasiennymi. Forma dzika lnu jest szeroko rozpowszechniona w całej Europie Zachodniej, w basenie Morza Śródziemnego, Afryki Północnej i na Kaukazie.

Len jest jedną z pierwszych roślin udomowionych przez człowieka. Dane historyczne wskazują, że był on znany już 8000 lat p.n.e. na terenach Bliskiego Wschodu (Iran, Syria, Turcja). Już tam był uznawany za cenne źródło włókien oraz nasion bogatych w tłuszcz. Nasiona wykorzystywano do wytłaczania oleju oraz jako paszę dla zwierząt, natomiast włókna do produkcji wielu artykułów codziennego użytku w tym odzieży. Najlepiej zachowanymi pozostałościami z tamtej epoki są właśnie lniane tkaniny które znajduje się w egipskich grobowcach datowanych na 5000-6000 lat p.n.e.

Obecnie len zwyczajny uprawiany jest powszechnie na obszarach o klimacie umiarkowanym. Czas wegetacji jest stosunkowo krótki i określa się na około 90-120 dni. Zależy on przede wszystkim od obszaru geograficznego, żyzności gleby jak i od uprawianej odmiany. Roślina ta charakteryzuje się palowym systemem korzeniowym i osiąga wysokość od 20 do 150 cm w zależności od genotypu. Kwiaty o owalnych działkach kielicha posiadają 5 płatków o najczęściej niebieskim i białym zabarwieniu, zebranych w wiechy. Owocem jest pękająca torebka posiadająca zazwyczaj 10 eliptoidalnych, zaokrąglonych u nasady nasion o zabarwieniu od żółtego, poprzez oliwkowy do ciemno brązowego.

Szczególne znaczenie w uprawie odmian lnu włóknistego ma budowa i kondycja łodygi. Na jakość izolowanego z niej włókna ma bowiem wpływ jej długość, grubość oraz jej stopień rozgałęzienia. Najcenniejszymi z gospodarczego punktu widzenia są włókna długie które mogą być izolowane tylko ze środkowego, nierozgałęzionego odcinka łodygi. Z tego względu uprawia się dwie odmiany lnu: włókniste oraz oleiste. Odmiany włókniste o znikomej ilości bocznych odgałęzień są źródłem długich i mocnych włókien natomiast odmiany oleiste z powodu większej ilości pędów bocznych mogą tworzyć więcej kwiatów a tym samym dostarczać więcej nasion.

Wodne wyciągi z nasion, przygotowywane na zimno lub na gorąco w postaci odwaru, powlekają cienką warstwą błony śluzowe przewodu pokarmowego, osłaniając je przed szkodliwymi czynnikami. Odwar z nasion lnu ma bardzo częste zastosowanie jako środek powlekający w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Stosowany jest także jako lek chroniący żołądek przy stosowaniu salicylanów (polopiryna, aspiryna itd.) i podczas kuracji antybiotykowej.

Linum usitatissimum

Copyright © Kamil Kostyn :: kamilkostyn@o2.pl